– निर्मला पुतुल

बाबा!
मलाई दुर देशमा विवाह नगरिदेउ,
जहाँ, तिमी मलाई भेट्न आउन
आफ्ना बाख्रा बेच्नुपरोस्

मलाई त्यस्तो देशमा विवाह नगर,
जहाँ पुरुषहरू भन्दा बढी देवताहरू बस्छन्,
जहाँ जंगल, नदी, पहाडहरू छैनन्
त्यहाँ मलाई विवाह नगर।

बिल्कुलै होइन
जहाँ, सडकमा मेरो सोच भन्दा छिटो मोटरसाइकलहरू चल्छन्,
अग्ला भवनहरू र ठूला पसलहरू।

मलाई त्यस्तो घरमा विवाह नगर,
जहाँ ठूलो खुला आँगन छैन,
जहाँ बिहान भाले बास्दैन्,
र साँझ, आँगनबाट आउँदैन,
जहाँ डाँडामा अस्ताउँदो सूर्य देखिँदैन।

श्रीमान् नचिनाउनुहोस्,
जो प्रायः पोचै र भाडियामा डुबेको हुन्छ,
अल्छी र बेकार छ,
मेलाबाट केटीहरू खोस्न माहिर छ ।

मेरो लागि यस्तो श्रीमान नरोज्नु ।
ऊ थाल वा भाँडो होइन,
जसलाई म पछि इच्छा अनुसार परिवर्तन गर्न सक्छु।

राम्रो होस् वा नराम्रो तर,
जो हरेक मोडमा
लाठी र डण्डाको बारेमा कुरा गर्छ,
धनुष, तीर र बन्चरो निकाल्छ,
जब चाहन्छ बंगाल, आसाम वा कश्मीर जान्छ,
हामीलाई यस्तो श्रीमान चाहिँदैन।

र मेरो हात उसलाई नदेऊ,
जसको हातले कहिल्यै रूख रोपेको छैन,
जसको हातले कहिल्यै बाली उब्जाएको छैन,
जसले कहिल्यै कसैलाई सहयोग गरेको छैन,
जसले कहिल्यै कसैको बोझ बोकेको छैन,
र अझ के छ भने!
जसलाई ‘H’ अक्षर कसरी लेख्ने भनेर थाहा छैन,
कसैलाई मेरो हात कहिल्यै नदेऊ!

यदि तिमी विवाह गर्न चाहन्छौ भने,
मलाई त्याहाँ विवाह गर,
जहाँ, तिमी बिहान जान सक्छौ र साँझसम्म पैदल फर्कन सक्छौ ।
यदि म कहिल्यै यो घाटमा दुःखमा रोएँ भने,
तब तिमी, त्यो घाटमा नदीमा नुहाउँदै,
आउन सक्छौ र मेरो दुःखको विलाप सुन्न सक्छौ।

म महुआको चुल्ठो र
खजूरको गुड़ बनाएर तिम्रो लागि सन्देश पठाउन सक्छु।
म त्यहाँबाट गुज्रिरहेको कसैलाई फर्सी, लौका, खेखासा र बरबत्ती पठाउन सक्छु।
समय समयमा, गोगोको लागि पनि,
मेला, बजार र बजारमा जाँदा,
म मेरो नजिकको कोही भेट्टाउन सक्छु जसले
मेरो घर र गाउँको कल्याणको बारेमा मलाई बताउन सक्छ।
त्यहाँबाट जाने जो कोहीले पनि
दाग लागेको गाईको बाछोको खबर दिन सक्छ।

मलाई त्यस्तो ठाउँमा बिहे गर!
मलाई त्यस्तो देशमा बिहे गर,
जहाँ देवताहरू भन्दा धेरै मानिसहरू छन्,
जहाँ बाख्रा र सिंहहरू
एउटै घाटमा पानी पिउनेछन्।

मलाई त्यहाँ बिहे गर!

मलाई उसैसँग विवाह गर
जो परेवा र ढुकुरको जोडीजस्तै
मेरो लागि सधैं हुन्छ,
घर र बाहिर खेतमा काम गर्नेदेखि रातमा मेरो खुशी र दुःख बाँड्नेसम्म।

यस्तो श्रीमान छान,
जो सुरिलो स्वरमा बाँसुरी बजाउँछ
र ढोल र मण्डल बजाउनमा निपुण छ
जसले वसन्त ऋतुमा मलाई हरेक दिन पलाँश फूल ल्याउन सक्छ
मेरो कपालको लागि,

जसले एक्लै नखाओस्
जब म भोकाएको हुन्छु
उसैसँग मेरो विवाह गर ।

***

अनुवाद : जीवन खत्री