– जीवन खत्री

भेनेजुएला, दक्षिण अमेरिकाको महत्वपूर्ण देश, प्राकृतिक स्रोतहरू, विशेष गरी तेलको धनले धनी छ। तर यसको राजनीतिक अवस्था निरन्तर अस्थिरता र विवादले भरिएको छ। मुख्य विवादको केन्द्रबिन्दु देशको सरकार र विपक्षी शक्तिहरूबीचको शक्ति संघर्ष र अन्तर्राष्ट्रिय दबावहरू हुन्। अमेरिकाले भेनेजुएलालाई आफ्नो प्रभाव क्षेत्र बनाउने प्रयास गरेसँगै, यसले देशभरिको राजनीतिक अस्थिरता र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरूलाई जटिल बनाएको छ।

भेनेजुएलाको राजनीतिक स्थिति र अमेरिकी हस्तक्षेप

भेनेजुएलाको वर्तमान राष्ट्रपति निकोलास मादुरो हुन्, जसलाई धेरै देशहरूले लोकतान्त्रिक मान्दैनन् र उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता नदिएका छन्। २०१३ देखि मादुरोको सरकारलाई अमेरिकी लगायत धेरै पश्चिमी राष्ट्रहरूले स्वार्थपरक रूपमा अस्वीकृत गरेका छन्। उनीविरुद्ध अमेरिकी नीति मुख्यत: आर्थिक प्रतिबन्ध, कूटनीतिक दबाव र विपक्षी नेताहरूलाई समर्थन गर्न केन्द्रित छ। अमेरिका र केही पश्चिमी देशहरूले मादुरोको सरकारलाई असंवैधानिक र भ्रष्टाचारपूर्ण भएको भन्दै तानाशाहीको रूपमा देख्न थालेका छन्।

अमेरिकी रणनीति र भेनेजुएलाको “कब्जा”

अमेरिकाले भेनेजुएलालाई ‘कब्जा’ गर्न कोशिश गरेको आरोपहरू धेरै छन्, जुन मुख्यत: उसले विपक्षी नेताहरूलाई समर्थन, आर्थिक प्रतिबन्धहरू, र राजनीतिक अस्थिरता पैदा गर्नका लागि गरेको कथित रणनीतिहरू हो। केही विश्लेषकहरूले भनेका छन् कि अमेरिका भेनेजुएलाको तेल सम्पदालाई आफ्नो स्वार्थका लागि प्रयोग गर्न चाहन्छ। २०१९ मा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मादुरो सरकारलाई टुटफुट गर्न दबाव दिएर, विपक्षी नेता जोआन गुइआदोको समर्थन गरे। यसले सरकार र विपक्षीबीचको संघर्षलाई थप तीव्र बनायो। केही आलोचकहरूको मतअनुसार, अमेरिकी हस्तक्षेपले भेनेजुएलाको राजनीतिक स्थिरता कमजोर बनाएको हो।

अहिलेको स्थिति र भविष्यका सम्भावनाहरू

वर्तमानमा भेनेजुएलामा राजनीतिक अस्थिरता र आर्थिक संकट गहिरिँदै गएको छ। अमेरिकी र विश्वव्यापी दबावहरूले मादुरो सरकारलाई कमज़ोर बनाएको भएता पनि, उनले अझै पनि शक्ति कायम राखिरहेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा विभिन्न शक्ति केन्द्रहरूले असहमतिका साथ समर्थन र विरोध जनाउँदै आएका छन्। यदि अमेरिकी नीतिहरू यस्तै रहे भने, देशमा थप राजनीतिक संघर्ष र आर्थिक संकट देखिन सक्छ। अर्कोतर्फ, यदि भेनेजुएलाले अन्तर्राष्ट्रिय मध्यस्थता र आन्तरिक संवादलाई प्राथमिकता दिए, भने स्थिरता र सुधार सम्भव छ।

अन्त्यमा …

भेनेजुएलाको विवादले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति, प्राकृतिक सम्पदा र राष्ट्रिय स्वाधीनता जस्ता जटिल विषयहरूलाई उजागर गर्दछ। अमेरिकी हस्तक्षेपले देशको आन्तरिक राजनीति र आर्थिक स्थिरतामा ठूलो प्रभाव पारेको छ, जसले दीर्घकालीन समाधानलाई जटिल बनाएको छ। भविष्यमा, यदि सबै पक्षहरूले संवाद र सहमति खोजे, भने स्थिरता र समृद्धि सम्भव हुन सक्छ। तर, यदि हस्तक्षेप र संघर्ष जारी रहे भने, भेनेजुएलाको संकट अझ गहिरिन सक्ने खतरा छ।

***